SM CHEM ตัวแทนจำหน่าย Merck, Sigma-Aldrich ในประเทศไทย

ในการปฏิบัติงานวิเคราะห์ทางเคมีในห้องปฏิบัติการหรือ “แลปเคมี” นอกจากจะต้องมี “เครื่องมือแลป” ที่ได้มาตรฐานแล้ว อีกสิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้คือสารเคมีมาตรฐาน (Chemical standard) เพื่อใช้ในการสอบเทียบเครื่องมือ ควบคุมคุณภาพ และประกันความถูกต้องของผลวิเคราะห์ บทความนี้จะอธิบายถึงความหมาย ประเภท บทบาทและความสำคัญของสารเคมีมาตรฐานใน “แลปเคมี” รวมทั้งแนวทางการเลือกใช้อย่างถูกต้อง โดยหวังว่าจะเป็นประโยชน์สำหรับผู้ที่ต้องจัดซื้อหรือใช้สารเคมีจาก “บริษัทขายสารเคมี” หรือผู้ “จำหน่ายสารเคมี” ต่างๆ

ความหมายและประเภทของสารเคมีมาตรฐาน

สารเคมีมาตรฐาน (Chemical standard) คือ สารเคมีหรือสารละลายที่มีความบริสุทธิ์สูง มีค่าความเข้มข้นหรือคุณสมบัติอื่นๆ ที่แน่นอน และผ่านการรับรองโดยหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ สารมาตรฐานมีหลายประเภท ได้แก่

  • Primary standard: เป็นสารบริสุทธิ์ที่ใช้ในการชั่งน้ำหนักโดยตรงเพื่อเตรียมเป็นสารละลายมาตรฐาน เช่น โซเดียมคลอไรด์ โพแทสเซียมไฮโดรเจนพทาเลต
  • Secondary standard: เป็นสารมาตรฐานที่เตรียมขึ้นโดยเทียบกับ Primary standard และใช้ในการวิเคราะห์ตัวอย่างจริง
  • Certified reference material (CRM): เป็นสารอ้างอิงที่มีค่าความเข้มข้นหรือคุณสมบัติที่ได้รับการรับรองโดยหน่วยงานมาตรฐาน เช่น NIST

สารเคมีมาตรฐานจะแตกต่างจากสารเคมีทั่วไปที่ใช้ใน “แลปเคมี” ตรงที่มีความบริสุทธิ์สูงกว่า 99% ขึ้นไป และมีเอกสารรับรองแสดงค่าความบริสุทธิ์ที่แน่นอน ซึ่งทำให้ราคาของสารมาตรฐานสูงกว่าสารทั่วไปมาก

บทบาทของสารเคมีมาตรฐานในการควบคุมคุณภาพ

สารเคมีมาตรฐานมีบทบาทสำคัญในการควบคุมคุณภาพของผลวิเคราะห์ในแลปเคมี ดังนี้

  • การสอบเทียบเครื่องมือแลป เช่น HPLC, GC, UV-Vis ด้วยสารมาตรฐานที่มีค่าการดูดกลืนแสงหรือพื้นที่พีคที่แน่นอน เพื่อยืนยันว่าเครื่องให้ผลที่น่าเชื่อถือ
  • การสร้างกราฟมาตรฐาน (Calibration curve) โดยวัดสัญญาณของสารมาตรฐานที่ความเข้มข้นต่างๆ จากน้อยไปหามาก เพื่อใช้ในการคำนวณหาปริมาณสารในตัวอย่างจริง
  • การทดสอบความถูกต้องและแม่นยำของวิธีวิเคราะห์ (Method validation) โดยใช้สารมาตรฐานเป็นตัวอย่างจำลอง เพื่อกำหนดค่าพารามิเตอร์ต่างๆ เช่น ขีดจำกัดการตรวจวัด ช่วงความเป็นเส้นตรง ค่าการคืนกลับ

การใช้สารเคมีมาตรฐานเพื่อประกันคุณภาพผลวิเคราะห์

นอกจากใช้ในการควบคุมคุณภาพแล้ว สารเคมีมาตรฐานยังมีบทบาทสำคัญในการประกันคุณภาพผลการวิเคราะห์ของ “แลปเคมี” ได้แก่

  • การทดสอบความใช้ได้ของผลวิเคราะห์ (Quality control) โดยแทรกสารมาตรฐานลงในตัวอย่าง และวัดค่าการคืนกลับ เพื่อยืนยันว่าวิธีการวิเคราะห์ยังให้ผลที่ถูกต้องแม่นยำ
  • การทดสอบความชำนาญ (Proficiency testing) โดยให้แต่ละแลปวิเคราะห์ปริมาณสารมาตรฐานชุดเดียวกัน และส่งผลมาเปรียบเทียบความแม่นยำระหว่างกัน ซึ่งถือเป็นการประเมินสมรรถนะของแลปอย่างเป็นอิสระ

การใช้สารมาตรฐานเพื่อประกันและควบคุมคุณภาพอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยให้แลปมั่นใจได้ว่าผลการทดสอบของตนมีความถูกต้องตามหลักวิชาการ และได้รับการยอมรับจากหน่วยงานภายนอก

ข้อกำหนดและเกณฑ์คุณภาพของสารเคมีมาตรฐาน

ในการเลือกซื้อสารเคมีมาตรฐานจาก “บริษัทขายสารเคมี (Chemical)” หรือผู้ “จำหน่ายสารเคมี” ต่างๆ ผู้ใช้ควรทราบถึงข้อกำหนดและเกณฑ์คุณภาพที่สำคัญ ได้แก่

  • ความบริสุทธิ์ ซึ่งต้องสูงกว่า 99% และมีการระบุค่าความบริสุทธิ์ชัดเจนในใบรับรองของผู้ผลิต พร้อมทั้งวิธีการวิเคราะห์ที่ใช้ยืนยัน
  • การสอบกลับได้ทางมาตรวิทยา (Traceability) ซึ่งการรับรองความบริสุทธิ์ของสารมาตรฐาน ต้องสามารถสอบย้อนกลับไปถึงสารมาตรฐานปฐมภูมิหรือสารอ้างอิงที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล
  • อายุการใช้งาน ซึ่งต้องไม่หมดอายุหรือเสื่อมสภาพ โดยดูจากวันผลิตและวันหมดอายุบนฉลาก รวมทั้งมีการเก็บรักษาในสภาวะที่เหมาะสมตามคำแนะนำของผู้ผลิต

หากสารมาตรฐานที่ใช้ไม่ได้คุณภาพ หรือเก็บไว้จนเสื่อมสภาพ อาจทำให้ผลการสอบเทียบและผลวิเคราะห์ที่ได้คลาดเคลื่อนและไม่น่าเชื่อถือ ส่งผลต่อคุณภาพโดยรวมของงานวิเคราะห์ใน “แลปเคมี” ได้

วิธีเลือกและใช้สารเคมีมาตรฐานอย่างถูกต้อง

การนำสารเคมีมาตรฐานมาใช้ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ควรปฏิบัติตามหลักการดังนี้

  • เลือกชนิดของสารมาตรฐานให้เหมาะสมกับชนิดของสารที่ต้องการวิเคราะห์ ซึ่งควรเป็นสารที่บริสุทธิ์ มีโครงสร้างใกล้เคียงกัน และละลายได้ดีในตัวทำละลายที่ใช้
  • ศึกษาวิธีการเตรียมและเจือจางสารมาตรฐานอย่างถูกต้องตามหลักการ โดยใช้อุปกรณ์ชั่งและตวงที่ได้รับการสอบเทียบแล้ว และเก็บสารละลายมาตรฐานในภาชนะที่เหมาะสม
  • บันทึกข้อมูลการเตรียมและการใช้สารมาตรฐานอย่างละเอียด พร้อมทั้งติดฉลากที่ภาชนะให้ชัดเจน เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ในกรณีที่มีข้อสงสัย
  • ทำการตรวจสอบความใช้ได้ของสารมาตรฐานเป็นระยะ โดยเปรียบเทียบผลวิเคราะห์กับสารมาตรฐานชุดใหม่ หรือส่งไปวิเคราะห์ยืนยันกับแลปภายนอก
  • หากสารมาตรฐานหมดอายุหรือเสื่อมสภาพไปแล้ว ให้หยุดใช้ทันที และกำจัดทิ้งตามวิธีการที่ถูกต้องและปลอดภัย ตามคำแนะนำของผู้ผลิต

การปฏิบัติตามแนวทางการเลือก เก็บรักษา และใช้สารมาตรฐานอย่างเคร่งครัด จะช่วยให้แลปเคมีสามารถทำการทดสอบที่มีความถูกต้องและแม่นยำ และมั่นใจได้ในคุณภาพของผลวิเคราะห์ที่ออกสู่ภายนอก

ความสำคัญของสารเคมีมาตรฐานที่มีต่อการทำงานของห้องปฏิบัติการนั้นไม่อาจปฏิเสธได้ ไม่ว่าจะเป็นในแง่ของการสอบเทียบเครื่องมือ การควบคุมคุณภาพผลวิเคราะห์ ไปจนถึงการประเมินสมรรถนะของบุคลากรและของแลปเอง ดังนั้น “แลปเคมี” จำเป็นต้องจัดหา จัดเก็บ และใช้สารมาตรฐานอย่างเหมาะสม โดยเน้นที่คุณภาพและความบริสุทธิ์ของสารเป็นหลัก ควรเลือกซื้อสารเคมีจากผู้ผลิตหรือผู้ “จำหน่ายสารเคมี” ที่เชื่อถือได้ พร้อมทั้งมีเอกสารรับรองคุณภาพที่ชัดเจน การใช้สารเคมีมาตรฐานอย่างถูกต้องตามมาตรฐานวิชาชีพจะเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยยกระดับงานวิเคราะห์ทางเคมีให้มีความน่าเชื่อถือ และสอดคล้องกับหลักการประกันคุณภาพของ “แลปเคมี” ต่อไป

Close
Home
Account
Cart
Search
Close

เราใช้คุกกี้เพื่อพัฒนาประสิทธิภาพ และประสบการณ์ที่ดีในการใช้เว็บไซต์ของคุณ คุณสามารถศึกษารายละเอียดได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และสามารถจัดการความเป็นส่วนตัวเองได้ของคุณได้เองโดยคลิกที่ ตั้งค่า

Privacy Preferences

คุณสามารถเลือกการตั้งค่าคุกกี้โดยเปิด/ปิด คุกกี้ในแต่ละประเภทได้ตามความต้องการ ยกเว้น คุกกี้ที่จำเป็น

ยินยอมทั้งหมด
Manage Consent Preferences
  • คุกกี้ที่จำเป็น
    Always Active

    ประเภทของคุกกี้มีความจำเป็นสำหรับการทำงานของเว็บไซต์ เพื่อให้คุณสามารถใช้ได้อย่างเป็นปกติ และเข้าชมเว็บไซต์ คุณไม่สามารถปิดการทำงานของคุกกี้นี้ในระบบเว็บไซต์ของเราได้

  • คุกกี้เพื่อประสิทธิภาพ

    คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์/วัดผลการทำงานของเว็บไซต์

  • คุกกี้เพื่อการวิเคราะห์

    คุกกี้เพื่อปรับเนื้อหาเข้ากับกลุ่มเป้าหมาย

บันทึก
Close
Lost your password?